نگارش: ریحانه فتحی

در ميان مهارت هاي تحصيلي پايه ، نوشتن ملموس ترين مهارت نام گرفته است . چرا كه سندي كتبي از خود به جاي مي گذارد. نوشتن علاوه بر اينكه از مهارت هاي اساسي و پيش نياز موفقيت تحصيلي و مدرسه است ، در زندگي روزمره نيز از مهارت هاي اساسي و مورد نياز به حساب مي آيد . چرا كه در دنياي با سواد امروز، فردي كه در مهارت هاي پايه خواندن و نوشتن مشكل داشته باشد، در وضع نامطلوبي قرار مي گيرد. شناخت علايم و تشخيص به موقع اين اختلال و متعاقب آن مداخله هاي ترميمي سبب مي شود تا پي آمدهاي نامطلوب ثانويه آن به حداقل كاهش يابد.

حالت نشستن و وضعیت کاغذ: در هنگام نوشتن کودک باید دو ساعد خود را روی میز قرار دهد و پاهای کودک با زمین تماس داشته باشد و با دستی که نمی نویسد کاغذ را نگه دارد. برای نوشتن با خط کتابی کاغذ باید راست و بدون کجی و موازی با لبه ی پایین میز تحریر قرار گیرد. برای شکسته نویسی بهتر است کاغذ با زاویه ای حدود 60 درجه نسبت به خط عمود متمایل به سمت چپ برای دانش آموزان راست دست و متمایل به سمت راست برای دانش آموزان چپ دست قرار گیرد.

گرفتن مداد: مداد را بایستی بین انگشت شست و انگشت وسط قرار داد در حالی که انگشت اشاره روی مداد قرار بگیرد. مداد باید از سمت بالای تراشیده شده گرفته شود با قرار دادن نوار چسب یا نوار لاستیکی به دور مداد می توان به کودک کمک کرد تا مداد را از جای درست آن دست بگیرد. برای مراحل مقدماتی نوشتن بهتر است از مدادهای بزرگ، کلفت و قلم های با نوک نرم استفاده کرد

تمرینات تقویتی عضلات دست مهارتهای قبل از نوشتن

1- تمرینات پای تخته ای

در این تمرین کودکان نقطه های روی تخته سیاه را با کشیدن خط به هم متصل می کند نقطه ها ممکن است در وضعیتها و تعداد مختلفی باشد و کودک باید خطوط اتصال را به صورتهای گوناگون ترسیم کند.

ترسیم دوایر: کودک می تواند دوایر بزرگی را با یک دست، دو دست، در جهت عقربه های ساعت و یا بالعکس روی تخته سیاه ترسیم کند.

ترسیم اشکال هندسی: کودک تمرینات را با خطوط افقی، عمودی ، مایل انجام داده و اشکال مختلف هندسی را روی تخته سیاه رسم می کند در ابتدا وی می تواند از الگوهای پریده شده استفاده کند و بعد اشکال را از روی مدل کپی نماید.

2- پرورش حرکات نوشتن با دیگر وسایل:

نقاشی انگشتی :  با رنگ کردن انگشت و نوشتن با آن یا نوشتن با انگشت در سینی خاک رس یا ماسه می توان امکان تمرین را برای حرکات نوشتن فراهم کرد.از اسفنج کوچک مرطوب نیز می توان برای ترسیم روی تخته سیاه سود جست.

- بازی با خمیر بازی یا گل رس: خمیر بازی و یا گل رس در اختیار کودک قرار می دهیم تا با آن بازی کند و وسیله هایی مانند دیگ، بشقاب، آدم و امثال آن درست کند.

- مچاله کردن کاغذ باطله ها و روزنامه ها : کاغذها و روزنامه ها را با دستی که می نویسد مچاله کند.

- استفاده از قیچی: دانش آموز کاغذهای باطله را قیچی کند بهتر است برای امنیت بیشتر از قیچی نوک پهن استفاده نمود

- باز و بسته کردن زیپ ، دکمه، بند کفش

- حرکت دادن انگشتان دست و بازی های انگشتی، با اشاره ما دانش آموز انگشتانش را یکی یکی حرکت دهد.

- باز و بسته کردن پیچ و مهره و قفل و کلید.

3- الگوها و قالبها : اشکال هندسی، حروف و اعداد را می توان به صورت الگوهای بریده از مقوا یا پلاستیک ارائه نمود. برای جلوگیری از لغزش ، الگوها را با گیره به کاغذ محکم کرده به کودک بگویید که حدود شکل مورد نظر را با انگشت خود یا با مدادرنگی روی کاغذ ردگیری کند. شابلونهایی که در بازار هستند مناسب می باشند. طلق های بلا استفاده ی رادیوگرافی و ظروف پلاستیکی بهترین موادی هستند که می توان برای ساختن قالب و الگو از آنها استفاده کرد.

4- ترسیم از روی مدل (کپی کردن) اشکالی پر رنگ را روی یک صفحه ی کاغذ سفید کشیده  بعد روی آن کاغذ نازکی قرار داده از کودک بخواهید که از روی آن اشکال کپی کند. می توانید در بدو امر از خطوط مورب و دایره استفاه کنید و بعد خطوط افقی، عمودی، اشکال هندسی و بالاخره حروف و اعداد را به کار گیرید. کودک می تواند از مداد رنگی یا مداد زغالی هم استفاه کند . به کار بردن طلق شفاف هم سودمند است یک روش دیگر گذاشتن اشکال روی یک طلق شفاف و قرار دادن آن بر روی پروژکتور اورهد است و تصویر را می توان روی یک تابلو صفحه کاغذ بزرگ انداخت و از کودک خواست که از روی تصویر اشکال یا حروف را ترسیم کند.

5- ترسیم بین خطوط:  کودک وسط خطوط متوازی مختلف الشکل خط بکشد گذاشتن فلش و شماره برای نشان دادن جهت و توالی حروف مفید خواهد بود.

 

6- نقطه چین ها: طرح ساده ای را رسم کنید و آنگاه فرم نقطه چین همان طرح را نیز در کنار آن رسم کنید از کودک بخواهید که با وصل کردن نقطه ها آن طرح را کامل کند.

 

7- ترسیم با کاهش: یک حرف کامل یا عددی را نوشته از کودک بخواهید که عین همان حرف یا عدد را بنویسید در مراحل بعدی قسمتهای بیشتری حذف می شود تا بالاخره جزء نامشخصی از آن باقی ماند کودک باید بتواند با همان جزء حرف یا عدد فرم اصلی را طراحی کند.

 

8- کاغذ خط دار: ابتدا با کاغذ بدون خط کار را شروع کرده سپس از کاغذی که خطوط باز، با فاصله دارد استفاده کنید برای نوشتن حروف این کار به کودک کمک می کند تا دستش را برای نوشتن ورزیده کند. مرحله اصلی حروف آموزی یا نوشتن را می توان از خطوط راهنما که هر کدام رنگ خاصی دارند استفاده کرد. در واقع ما می توانیم به جای یک خط زمینه از 4 خط رنگی استفاده کنیم و حروف را به روش زیر آموزش دهیم. بزرگترین حسن این روش علاوه بر ، یکنواخت نویسی، عادت دادن به نظم و خوشنویسی به قاعده در آوردن اندازه حروف فارسی در آموزش آغازین است که این امر با خط زمینه واحد امکان پذیر نیست و نمونه آن بدخطی اغلب کودکان ایرانی در دوره ابتدایی است.

 

- خطوط معیار: می توان بالا و پایین خطوط را می توان نوار چسبانید یا اندازه حروف را به صورت پنجره هایی بر روی یک صفحه مقوا برید. در پایین تصویر مقوایی که دارای 3 پنجره است آورده می شود. حروف یک خطی: حروفی است که تنها در یک واحد مکانی جای می گیرند مانند ب ـ پ ـ ت ـ ث ـ هـ  ر- ز ـ ژ ـ ف ـ و شکل کوچک اغلب حروف  حروف 2 خطی : شامل آن دسته از حروف می شود که 2 واحد مکانی را اشغال می کنند مانند اـ د ـ ذ ـ ن ـ م ـک ـ گ ـ و ـ ی ـ ط ـ ظ حروف 3 خطی: شامل س ـ ش ـ ص ـ ض ـ ج ـ چ ـ ح ـ ع ـ غ ـ ق ـ ل می شود.