سندرم تونل كارپال چیست و درمانهای رایج آن کدامند  

"مچ دست انگشتان نوشتن"

علائم سندرم تونل کارپال (Carpal tunnel syndrome) با سوزش، بي حسي و مورمور شدن انگشتان دست شروع مي‌شود. ممكن است فرد در نيمه شب، بر اثر خواب رفتن  دست و بي حسي آن بيدار شود. تكان دادن دست و قرار دادن دست در آب اوضاع را كمي ‌بهتر مي‌كند، اما روند بيماري هنوز ادامه دارد. بعد از چند ماه يا چند هفته دست دچار ضعف شديد مي‌شود و انگشتان حتي نمي‌توانند سبك‌ترين اشيا را بگيرند و نگه دارند و دست قدرت خود را از دست مي‌دهد.
اين سلسله اتفاقات ناخوشايند ممکن است هر کدام از ما را بترساند و ما را درباره استفاده هميشگي از دستانمان نگران کند. لازم نيست حتماً نوازنده پيانو يا يک تايپيست حرفه‌اي باشيم تا ابتلا به اين بيماري، ما را از کار بيکار کند. در اثر ابتلا به اين بيماري و از بين رفتن قدرت انعطاف انگشتان، غذا خوردن، مسواک زدن و حتي لباس پوشيدن تقريباً غيرممکن مي‌شود.

تونل کارپال چيست؟
تونل کارپال، کانالي در مچ است که عصب مياني در آن قرار دارد. اين عصب به انگشت شست و قسمتي از کف دست، انگشت اشاره، انگشت مياني و  نيمي ‌از انگشت سوم حس مي‌دهد. وقتي مچ دست در حالت بدي قرار بگيرد، فضاي کافي براي عصب مديان(عصب مياني) وجود ندارد و به اين عصب فشار وارد مي‌شود. همچنين وقتي اين تونل ملتهب شود و آسيب ببيند، به عصب هم صدمه وارد مي‌آيد که باعث سوزش و خارش، کرخ و بي‌حس شدن، ضعف يا درد در انگشت‌ها مي‌شود.

علايم
علايم شامل ضعف يا بي حسي در يک يا هر دو دست، مور مور شدن، سوزش و خواب رفتن انگشتان يک يا هر دو دست، درد شديد دست به خصوص در ناحيه مچ دست، پخش شدن درد تا ناحيه آرنج، اختلال در حرکت انگشتان، کاهش قدرت حمل وسايل و اشيا مانند کيف دستي و  در موارد شديد، تحليل رفتن و ضعف در بافت ماهيچه‌اي اطراف شست مي‌باشد.

چه کساني مبتلا مي‌شوند؟
بيشتر افراد در 30 تا 60 سالگي دچار اين عارضه مي‌شوند. همچنين شيوع اين بيماري در زنان بيشتر از مردان است، به طوري که زنان پنج برابر بيشتر از مردان به اين بيماري مبتلا مي‌شوند.
اين حالت ممکن است به دليل تغييرات هورموني و به هم خوردن تعادل مايعات بدن اتفاق بيفتد. برخي شرايط مانند بارداري و برخي بيماري‌ها مانند پرکاري تيروئيد ، فشار خون بالا ، پوکي استخوان ، چاقي و ديابت هم با ابتلا به سندرم تونل کارپال ارتباط دارند.

سندرم تونل کارپال

درمان
خوشبختانه اين بيماري دردناک قابل درمان است. روش‌هاي مختلفي براي درمان اين بيماري وجود دارد. اولين اقدام درماني، ممکن است بستن شبانه انگشت‌ها با آتل يا نوارهاي مخصوص به مدت چند هفته هنگام خواب باشد. اگر نتيجه موفقيت آميز نباشد، در طول روز هم بستن اين نوارها و آتل توصيه مي‌شود.
در مرحله بعد، ممکن است درمان‌هاي دارويي آغاز شود. علايم معمولا با درمان‌هاي دارويي بهبود پيدا مي‌کند، اما نهايتا 50 درصد موارد نياز به جراحي دارد.

جراحي در سندرم تونل کارپال

جراحي تا 85 درصد موفقيت آميز است، اما بهبود کامل چند ماه طول مي‌کشد.

خانم‌هاي خانه‌دار هم مراقب باشند
هر چند اين عارضه بيشتر در مشاغل خاصي ديده مي‌شود، اما اين بيماري فقط مربوط به شاغلان نيست و خانم‌هاي خانه‌دار هم بايد مراقب باشند. انجام کارهاي خانه مي‌تواند باعث به‌وجود آمدن سندرم تونل کارپال شود.

لذا به خانم هاي خانه دار توصيه مي شود:
* هنگام انجام کارهاي خانه مانند گردگيري ، شستن ظروف و جارو کردن ممکن است دست شما در حالات بد و نامناسبي قرار گيرد و اين حالات، باعث ايجاد آسيب‌هاي اسکلتي عضلاني شود. به همين دليل توصيه مي‌شود هنگام انجام کارهاي خانه به وضعيت و نحوه قرار گرفتن مچ دستتان توجه کنيد.
* از انجام حرکات تکراري و کارهايي که نياز به فشار و نيروي زياد دارند، تا حد امکان خودداري کنيد.
* از وسايل و تجهيزاتي که براي کاهش آسيب‌ها و جراحات مچ دست طراحي شده‌اند، استفاده کنيد.
* براي راحت‌تر کار کردن و نياز کمتر به نيروي زياد سعي کنيد کارها را به روش آسان‌تري انجام دهيد؛ مثلا براي شستن ظروف از ماشين ظرفشويي استفاده کنيد. در صورت شست‌وشوي ظروف با دست هم بهتر است ظرف‌ها را چند دقيقه در آب گرم و مايع ظرف شويي قرار دهيد تا هنگام شست‌وشو نياز به فشار اضافي نباشد و راحت‌تر تميز شود.
* دستتان را در معرض ارتعاش قرار ندهيد. برخي وسايل برقي مانند آبميوه گيري و چرخ گوشت ممکن است هنگام کار ارتعاش ايجاد کنند. دستتان را روي بدنه آن ها قرار ندهيد.
* به مدت طولاني و در يک حالت کار نکنيد. هنگام کار استراحت‌هاي متوالي انجام دهيد.
* هر وقت در دستانتان احساس درد و بي حسي کرديد، دست از کار بکشيد.
* در صورت احساس هر گونه ناراحتي و وجود علايم سريعاً به پزشک مراجعه کنيد تا نسبت به تشخيص و درمان به موقع اقدام کند.

///////////////////////////////////////////////////////////////////////

ورشهاي مخصوص سندرم تونل كارپال

+ نوشته شده در  ساعت   توسط سيد كمال عبداللهي منش  |  2 نظر
سندرم تونل مچ دستی(سندرم تونل کارپ)-CTS

این سندرم یک مشکل شایع در ناحیه ای از مچ دست است که در ارتباط با عوامل مختلفی ایجاد می گردد.شکستگی ها،دررفتگی ها،تومورها،برخی از بیماری ها(مثلا دیابت یا اختلالات تیروئید) و انجام فعالیت های تکراری در ناحیه مچ دست،از مواردی هستند که باعث درگیری عصب مدین در قسمت خاصی از مچ دست می گردند.سندرم تونل مچ دستي(carpal tunnel syndrome)،بيماري رنج‌آور و ناتوان كننده‌اي است كه در اثر افزايش فشار داخل كانال مچ دستي ايجاد شده و در نتيجه آسيب به عصبي كه از داخل كانال رد ميشود (عصب مديان ) رخ ميدهد.اگر به هر علتی از جمله استفاده بيش از حد از مچ دست،فشار کانال ناحیه مچ افزايش يابد،منجر به كاهش خون رساني به عصب در اثر تنگي عروق شده و مجموعه‌اي ازعلائم و نشانه‌ها را پديد مي آورد كه مشخص كننده سندرم کانال مچ دستی(CTS)است.

تصویر ذیل:

اين سندرم در افراديكه از دستهايشان استفاده زيادي بعمل مي آورند بيشتر ديده ميشود بعنوان مثال جانبازاني كه دچار قطع نخاع پشتي يا كمري هستند و يا بعلت قطع اندامهاي تحتاني شان نياز به استفاده بيش از حد از دستها جهت حركات جابجائي و انتقالي دارند بطور شايعي دچار سندرم ميشوند.

ساختمان تونل مچ دستي

ديواره‌هاي اين تونل از استخوانچه‌هاي مچ دست تشكيل شده است. (دو استخوانچه در سمت داخل، دو استخوانچه در سمت خارج و دو استخوانچه كف تونل را تشكيل ميدهد) سقف تونل كه در امتداد كف دست در ناحيه مچ ديده ميشود از جنس ليگامان بوده و ادامه فاسياي ناحيه ساعد مي باشد. عصب مديان به همراه 9 تا 10 تاندون از داخل اين تونل رد ميشوند (تصویر زیر)

 

هشت تاندون مربوط به عضلات خم كننده سطحی و عمقي انگشتان بوده و يك تاندون متعلق به عضله خم كننده دراز انگشت شست(F.P.L) و گاهي نيز تاندون مربوط به عضله خم كننده راديال مچ دست نيز از داخل تونل رد ميشود. مشخص ميشود كه عصب مديان در ميان تاندونهاي فوق در فضاي نسبتا” تنگي قرار داشته و به سمت كف دست و انگشتان ادامه مسير مي دهد.

فاكتورهاي خطر در ايجاد سندرم تونل مچ دستي

1-سنين ميانسالي و بيشتر 60-30 سالگي

2-برخي مشاغل كه از حركات تكراري و شديد مچ دست استفاده زيادي مي برند. همچون تايپيست، پيانيست‌ها، ويلچرسواران و استفاده ناصحيح از عصا و ....

3-در زنان 4-3 برابر بيشتر از مردان رخ ميدهد و گمان مي رود تا حدودي به حرفه و شغلهاي خاص آنها مربوط شود.

4-گاهي بصورت خانوادگي ديده مي شود.

5-دست غالب معمولا” بيشتر درگير ميشود و اگر دو طرفه باشد علائم معمولا” در دست غالب شديدتر است.

6-بيماران دچار ديابت ، نقرس، آرتريت روماتويئيد، كم كاري تيروئيد و ....

7-گاهي در دوران حاملگي و معمولا” در سه ماهه سوم رخ مي دهد و اكثرا” پس از زايمان خوب مي شود.

۸-تومورهای ناحیه مچ دست 

علائم سندرم تونل مچ دستي

بيماران اكثرا” از خواب رفتگي ،‌بي حسي و گزگز و مورمور يا سوزن سوزن شدن انگشتان در قلمرو عصب دهي عصب مديان (شكل 2 ) شكايت دارند. بسياري از بيماران نيز از درد مچ دست در شب يا پس از كارزياد با دست يا انگشتان شاكي هستند و يا از خواب رفتن شديد دست و انگشتان توام با درد و ناراحتي شبانه كه منجر به بيدار شدن از خواب ميشود رنج مي برند به حدي كه مجبورند با تكانهاي مكرر دست و يا مالش آن، اين احساس ناراحتي را موقتا” رفع نموده و مجددا” بتوانند بخوابند.

در موارد پيشرفته بيماري، ضعف انگشتان شست و اشاره توام با لاغري عضلات مربوطه رخ ميدهد و منجر به سقوط اشياء از دست مي گردد. در پاره‌اي موارد بيمار از درد ساعد، آرنج يا شانه به تنهائي ، ممكن است شاكي باشد و يا درد مچ دست ممكن است به هر منطقه‌اي از اندام فوقاني ( از گردن تا نوك انگشتان) ارجاع داده شود زيرا عصب مديان از ريشه‌هاي عصبي گردن C6 تا T1 عصب دريافت مي كنند.

نشانه‌هاي باليني سندرم تونل مچ دستي

1-ممكن است كاهش حس لمس در محدوده عصب دهي عصب مديان ( شكل 2 ) مشاهده شود اما عليرغم شكايات حسي بيمار اغلب در مراحل اوليه بيماري در معاينه قابل كشف نيست.

2-نشانه فالن: اگر مچ هر دو دست را در حالت كاملا” خم شده ازپشت بهم وصل كنيم (شكل 3) و بمدت حداكثر 60 ثانيه نگهداريم چنانچه در انگشتان مربوط به محدوده عصب مديان (شكل 2) گزگز، مورمور، سوزن سوزن شدن يا كرختي و بي‌حسي ايجاد شود، تست مثبت مي باشد.

3-نشانه تينل: اگر بوسيله نوك انگشت اشاره روي تونل مچ دستي بيمار ضربات ملايمي بصورت دق كردن وارد كنيم و در محدوده انگشتان عصب مديان ايجاد علائم گزگز و مورمور يا سوزن سوزن شدن يا احساس برق گرفتگي بوجود آيد مثبت تلقي ميشود.

4-تست فشار روي عصب مديان ( تست دور كان): چنانچه بمدت حداكثر 60 ثانيه روي تونل مچ دستي فشار ملايمي وارد كنيم و علائم گزگز و مورمور يا بي حسي يا سوزن سوزن شدن و كرختي در انگشتان مربوط به عصب مديان ايجاد شود تست مثبت مي باشد.

5-ضعف عضلات ناحيه كف دستي انگشت شست بهمراه تحليل و لاغر شدگي اين عضلات در موارد شديد و طول كشيده اين سندرم ديده ميشود.

تشخيص كلينيكي سندرم تونل مچ دستي

اين سندرم بخاطر علائم و نشانه هاي خاص خود، تشخيص كلينيكي دارد ليكن اكثرا” در مراحل اوليه بيماري ، در معاينه فيزيكي هيچ علامتي ممكن است يافت نشود در اين حالت تشخيص بايد بر اساس حضور علائم و فاكتورهاي خطر صورت گرفته و توسط بررسي هدايت عصبي (نوار عصب و عضله ) تاييد تشخيص صورت پذيرد.

تاييد تشخيص كلينيكي سندرم تونل مچ دستي

قابل اعتماد ترين و بهترين وسيله براي ارزيابي وضعيت عملكردي عصب مديان، استفاده از الكترود ياگنوز يا نوار عصب و عضله مي باشد كه اهميت زيادي در تشخيص ،‌تعيين پيش آگهي و وضعيت آينده عصب و تصميم گيري صحيح درماني،رد كردن ساير مشكلات اعصاب محيطي و يا درگيري ريشه هاي عصبي گردني و مشخص شدن شدت درگيري عصب مديان دارد.

درمان سندرم تونل مچ دستي

1-استراحت نسبي در ناحيه مچ در موارد جديد و خفيف كه گاهي موجب بهبودي ميگردد.

2-درمان حمايتي شامل استفاده از اسپلينت مچ دستي ( Wrist  Splint ) ميباشد كه بايد دفت كرد در ناحيه مچ دستي هيچگونه انحنايي چه در جهت كف دست يا بطرف پشت دست نداشته باشد ( حداكثر زاويه قابل قبول 10 درجه زاويه در مچ دست به سمت پشت دست ميباشد ) . توصيه ميشود بمدت 3 هفته بطور مداوم بسته شود و تنها بهنگام شستشو باز شود يا بمدت 6 هفته هر شب طي خواب استفاده شود. بهترين پاسخ درماني به اسپيلنت در سه ماه اول شروع علائم است در صورت مزمن شدن بيماري اگر يك ماه از مصرف مداوم اسپيلنت گذشت و علائم فروكش نكرد بايد از روشهاي ديگر درماني استفاده كرد.

3-درمان دارويي: استفاده از داروهاي مسكن غير كورتوني يا كورتوني گاهي مفيد است اما در بين آنها موثرترين روش تزريق كورتون بداخل كانال مچ دستي ميباشد.

4-توانبخشي(فیزیوتراپی و کاردرمانی) بوسيله حركات كششي هر دو جهت در مچ دست بوسيله دست سالم بهمراه حركات ورزشي تقويت عضلات ساعد و مچ زير نظر متخصص، از مهمترين نكات جلوگيري از عود سندرم مي باشد.

5-درمانهاي فيزيكي بوسيله مداليته هاي فيزيوتراپي از جمله اولتراسوند،TENS ، ليزر كم توان، جزء بي ضررترين درمانها محسوب مي شود.

6-جراحي در مواردي كه درمان هاي ديگر بي نتيجه بوده‌اند يا شدت بيماري بسيار زياد باشد اعمال مي گردد(شکل زیر).

عوارض ناشي از عدم درمان سندرم تونل مچ دستي

سندرم تونل مچ دستي كه درمان نشده باشد گاهي منجر به آسيب دائمي عصب مديان شده (برخي يا همه رشته‌هاي عصبي از بين ميروند) و در نتيجه اختلال حسي يا حركتي دائمي بوجود مي آيد و لذا توجه به اين نكته بسيار مهم است و هرگز نبايد اجازه داد كه اختلال عصب منجر به ضايعه دائمي عصب گردد.

عوارض ناشي از درمان در سندرم تونل مچ دستي


عوارض ناشي از جراحي ناشايع بوده معهذا بيش از همه احتمال دارد عمل قطع ليگامان پوشاننده سقف كانال مچ دستي، بطور ناقص انجام شود كه منجر به عود سندرم خواهد شد. ساير عوارض شامل آسيب به عصب يا شاخه‌هاي كف دستي عصب، ايجاد اسكار ضخيم و كلفت در محل برش جراحي، چسبندگي تاندونهاي منطقه و... باشد.

بي عارضه ترين و مطمئن‌ترين روش درمان اين سندرم استفاده از روشهاي فيزيكي و حمايتي مي باشد ضمن آنكه بيماريهاي زمينه‌اي همراه از جمله ديابت، نقرس و ... را بايد كنترل كرد.

منبع متن:سایت مرکز ضایعات نخاعی