رویکرد اورتون- گلینگها

In the 1930s, neuropsychiatrist and pathologist Dr. Samuel T. Orton and educator, psychologist Anna Gillingham developed the Orton-Gillingham approach to reading instruction for students with “word-blindness,” which would later become known as dyslexia.

فن اورتون- گیلینکهام بر روش چند حسی، سیستماتیک و ساختارمند زبان برای آموزش خواندن و هجی کردن متمرکز است. فعالیت های اولیه بر یادگیری حروف جداگانه و ترکیب آنها تاکید می کند. دانش آموزان از فن دنبال کردن برای آموختن حروف واحد و برابرهای صوتی استفاده میکنند. این گونه اصوات بعدا در گروههای بزرگتر و سپس در کلمات کوتاه ترکب می شوند. ( اورتون،1976، گلینگهام و استیلمن، 1970، به نقل از لرنر،1997 ). تکالیف همزمان املا نیز بخشی از روش اورتون – گلینگهام است.

به شیوه زیر می توان آواها را به دانش آموز آموزش داد:

1.معلم کارت کوچکی را که حرفی روی آن نوشته شده است به کودک نشان می دهد و نام آن حرف را به وی می گوید.دانش آموزآنرا تکرار می کند. به محض اینکه وی نام آن حرف را فرا گرفت معلم صدای آن حرف را برای کودک تلفظ کرده و او آنرا تکرار می کند. سپس معلم کارت را مجددا به کودک نشان می دهد و ازوی می پرسد صدای این حرف چیست؟ و کودک در پاسخ صدای آن حرف را بر زبان می آورد.

2.بدون آنکه کارت به دانش آموز نشان داده شود، معلم صدای حرف را از طریق ضبط صوت به کودک ارایه می کند و می گوید چه حرفی این صدا را دارد؟ کودک در مقابل باید نام حرف را به معلم بگوید.

3.معلم به دقت حرف را برای کودک می نویسدو شکل آن را برای وی شرح می دهد.کودک سپس با انگشتان خود نوشته معلم را لمس و آن را دنبال می کند. بعد از روی آن چاپ می کند سپس آن را می نویسد. سرانجام معلم صدای آن حرف را ارایه می دهدو از دانش آموز می خواهد حرف مربوط به صدا را بنویسد. به نظر می رسد موفقیت این نظلام وابسته به قوه تشخیص شنیداری بی عیب و نقص است. به هر حال، روش تدریس با ارایه اصوات به طریق بالا و سپس ترکیب آنها آغاز می شود. چند کارت که آواهایی بر روی آنها نوشته شده است به ترتیب ادا می شود و سرعت آنقدر بالا می رود تا اینکه بتوان آنها را به طور روان بیان کرد. روز بعد از روش ترکیب و تحلیل کلمه شروع می شود. این روش به صورت شنیداری انجام می شود به طوری که معلم کلمه را تلفظ می کند و دانش آموز باید حروفی را که می شنود شناسایی کند و نام ببرد.

روش اورتون – گلینگهام از نظریه اورتون درباره ی ناتوانی خواندن منتج میشود. این روش برای آموزش رمزگشایی در خواندن و املاء از شیوه ی زبانی چند حسی،نظام مند و سازمان یافته ای سود می جوید. تأکید فعالیت های آغازین در این شیوه بر یادگیری صداهای تک تک حروف و ترکیب آنهاست.
دانش آموز با استفاده از فن ردگیری، یکایک حروف و صداهای معادل آنها را یاد می گیرد. این صداهای مجزا سپس با هم ترکیب می شوند و گروه بزرگ تری را تشکیل می دهند.
در مرحله ی بعد با ترکیب آنها واژه های کوتاه ساخته می شود. روش آنها یک روش الفبایی است و هدفش ایجاد تداعی های بین علائم دیداری، شنیداری و لامسه ای است.(هامیل و بارتل/۱۹۹۰)
در روش گلینگهام ابتدا حروف بعد کلمات و در نهایت جملات معرفی می شوند. گام اول در این روش آموزش حروف است.
الف) آموزش حروف
در آموزش حروف فرآیند تداعی های دیداری، شنیداری، حرکتی به کودک آموخته می شود. فرآیندها ۳ نوع دارند :
۱-الف)تداعی نوع اول :
تداعی نوع اول شامل تداعی علامت بینایی و نام حرف و تداعی علامت بینایی و صدای حرف است. در این تداعی کارت یا حرف توسط معلم ارائه می شود و نام آن حرف توسط معلم گفته میشود و کودک تکرار می کند. تصویر کارت حرف به کودک ارائه می شود و از کودک پرسیده می شود که صدای این حرف چیست ؟ کودک باید صدای حرف را بگوید.
۲-الف) تداعی نوع دوم:
معلم صدای حرف ارائه شده به وسیله کارت را در می آورد. تصویر حروف را کودک نباید ببیند. معلم از کودک می خواهد که اسم حرفی را که آن صدا را دارد، بگوید.مثلاً معلم می گوید”آ” کودک باید اسم “الف” را بگوید اگر نام صدای حرف را درست بگوید شکل حرف به او نشان داده می شود.
۳-الف)تداعی نوع سوم:
شکل حرف با دقت توسط معلم کشیده می شود و خصوصیات آن برای کودک توضیح داده می شود. سپس کودک همان خطوط معلم را دنبال می کند و با دیدن کلمه آن را کپی می کند و بعد با حفظ کلمه آن را کپی می کند.
ب) آموزش کلمات
بعد از آموزش ۱۰ حرف اول در حروف الفبا آنها با هم ترکیب شده و بصورت کلمه به کودک ارائه می شود. کلمات روی کارت های کوچک زرد رنگ آورده می شود.

مراحل آموزش

مراحل آموزش به این ترتیب است :
۱٫ خواندن : اولین کارتهای حروف تمرین که یک کلمه را می سازند را روی میز می گذاریم و کودک باید به ترتیب صدای این حروف را بگوید و باید صداها را چندین بار و با افزایش سرعت برای کودک تکرار کرد.کارتهایی که صحیح خوانده شده اند در یک سمت و کارتهای غلط جهت تلاش و تمرین مجدد در سمت دیگر گذاشته می شود.
۲٫ هجی کردن: بعد از ترکیب حروف، هجی کردن یعنی تجزیه کلمات به صداها آغاز می شود. این برنامه، برنامه ۴نکته ای نامیده می شود. معلم یک کلمه را می گوید و سپس حروف همان کلمه را آهسته تکرار می کند.
هنگامی که کودک صدا را تشخیص می دهد، حروف آن روی میز گذاشته می شود تا جایی که کلمه تکمیل می گردد. معلم بار دیگر کلمه را تکرار می کند و سپس از کودک می خواهد که آن را تکرار کند، حروف آنرا نام ببرد، کلمه را بنویسید و در عین حال هر حرف را نام ببرد و در نهایت کلمه نوشته شده را بخواند.پس از اجرای برنامه،تمرین هایی در منزل به وسیله کارت های سفید و زرد انجام میشود. تمرین در زمینه تداعی دوم برای حروف مشابه با مشق هایی برای خواندن کلمات و مشق هایی برای هجی کردن و نوشتن دنبال می گردد.
۳٫ قاعده شماره ۱ هجی کردن :
این قاعده پس از یادگیری حروف به کودک ارائه می گردد. بعداز این که کودک کلمات ۳حرفی را خواند،کلمات بصورت جمله و داستان ارائه می شوند به این صورت که:
۱- کودک یک جمله را به آهستگی می خواند و اگر با کلمه خاصی مشکل داشته باشد، به او کمک می شود و بعداز آماده شدن، جملات را بلند تکرار می کند.
۲- برای تمرین دیکته از همان کلمات استفاده می شود. کلماتی که زیر آنها خط کشیده شده توسط کودک کپی می شود.
۴٫ قاعده شماره ۲ هجی کردن :
یک حرف به آخر کلمات اضافه و کلمات در فهرستی متفاوت ارائه می گردد و فرد باید کلمات با صدای اضافه را تشخیص داده و بخواند.(مایرزوهامیل/۱۹۷۶)