باسمه تعالی

مقدمه:

باتوجه به تغییر کتب درسی واهداف کتاب های فارسی لازم است آموزگاران محترم قبل از دیکته حتما به اموزش املا بپردازند وبعد آز آموزش کلمات مهم و اساسی درس دیکته گفته شود. مهارت املا نویسی به معنی صحیح نویسی حروف کلمات وجمله های شنیده شده است.برای صحیح نویسی کلمه دانش آموزان باید کلمات را خوب بشنوند وآن ها را در ذهن خود مجسم کنند وبعد بنویسند.

تفاوت دیکته با املا:

دیکته از کلمه ی که یک کلمه ی فرانسوی می باشد گرفته شده است و به مفهوم این است که هرچه من می گویم شما باید بنویسید ولی املا به معنی پرکردن وکامل کردن گرفته شده است. باتوجه به این که دربرنامه ی هفتگی دوساعت املا ودیکته درنظر گرفته شده است لذا اولین جلسه ی بعد از تدریس بایدبه آموزش املا وجلسه ی دوم به دیکته پرداخته شود.

تذکر:

در آموزش املا می توان علاوه بر متن درس فارسی ازتمام قسمت های دیگر از جمله درک ودریافت نکته واژه آموزی وفعالی ویژه همچنین کتاب های درسی دیگر هم می توان استفاده کرد.

از آنجا که بیشتر روش های آموزش املا به صورت گروهی کار می شود جادارد اشاره ای به انواع روش های گروه بندی داشته باشیم.

انواع گروه بندی:

1-معلم ساخته

2-تصادفی

3-دانش آموز ساخته

معلم ساخته:معلم براساس اهدافش ِّ(چند نفرهاز نظر قوی وضعیف و...) باتوجه به هدف گروه بندی صورت می گیرد.

تصادفی:با استفاده از رنگ ها-کارت –پازل –اشکال هندسی –شکلات و... باتوجه به هدف گروه بندی صورت می گیرد.

دانش آموز ساخته: بچه ها هر طوری که بخواهند گروه تشکیل می دهند.

روش های تصحیح املا:

1-انفرادی::

الف):باحضور دانش آموز ب):بدون حضور دانش آموز

2-گروهی:

الف):تعویض دفترهاب):سرگروه دفتراعضای گروه را تصحیح کند ج): دانش آموز خودش دفترش را تصحیح می کند و معلم نمره می دهد

انواع املاهای آموزشی:

1-املای کارتی:

دراین روش معلم کلماتی از درس که ارزش املایی دارند را روی کارتی می نویسد سپس به هرگروه یک کارت می دهد دانش آموزان در گروهشان خوب از روی کارتشان می خوانند برای هم توضیح می دهند و می گویند که در کجای کتاب این کلمات را دیده اند چه استفاده هایی از آن می شود کلمات هم خانواده یا مترادف با آن ها را بیان می کنند بعد باآن جمله می سازند پس آزپایان زمان داده شده کارت ها جمع آوری می شود ومعلم با استفده از کلمات دیکته می گوید

در پایه های اول ودوم با توجه به توانای دانش آموزان تعداد کلمات کمتر ودر پایه های بالاتر می توان حدود 10تا15کلمه نوشت هدف این روش تقویت حافظه ی دیداری- شنیداری ودرک مطلب آن ها و بالا بردن میزان توجه ودقت آن ها نسبت به کلمات جدید می باشد.

2- املای تصویری (تلفیقی از املا وانشا ):

معلم تصویری از کتاب فارسی –کتاب های درسی دیگر –مجلات رشد –موضوعات پیشنهادی اداره مثل زلزله و...را تهیه می کندبه هر گروه یک تصویر می دهد و از آن ها می خواهد در مورد تصویرشان وموضوع مربوط به آن با هم صحبت کنند وکلمات مربوط به تصویر را بنویسند بعد جمله هایشان را مرتب کنند وبه صورت یک بند درآورند سپس یک نفر از هر گروه همان بند را به دیگر اعصای گروهش دیکته بگوید.

3- املای تقریری:

در این روش معلم متنی را که انتخاب کرده است روی تخته می نویسدبعد چند نفر از دانش آموزان از روی آن بلند می خوانند بعد نوشته را پاک می کنند و معلم از روی همان متن دیکته می گوید. در هنگام خواندن متن معلم روی دست بچه ها می چرخد وآن ها را از نظرراست دستی یا چپ دستی شناسایی وبه طرز درست نشستن آن هاتوجه می کند . بهتر است این املا اول سال گفته شود تا دانش آموزان زودتر شناسایی شوند.

4-املای نظارتی:

در این روش بهتر است گروه ها 3 نفره باشند تا تعامل بیش تری داشته باشند.ابتدامعلم اعضای هر گروه رابا شماره ی 1 تا3 مشخص می کند. (هر دفعه یک نفر نویسنده ودو نفر دیگر ناظر می باشند.)معلم قسمت اول متنی را که انتخاب کرده است را فقط یک بار می خواندتا نویسندگان بنویسند . دراین جا افراد ناظر موظفند خوب گوش کنند و اگر نویسنده متوجه نشد یادعقب افتادبرای او تکرار کنندو هم چنین اشکالات نوشتاری او را تذکر دهند. برای جلو گیری از سر وصداهای اضافی وبی نظمی های احتمالی بهتر است از ناظر ها بخواهیم قبل از شروع کار کاغذ کوچکی بردارند واشکالات نوشتاری نویسندگان را روی آن بنویسند و جلوی نویسنده بگذارند تا با دیدن آن برگه هاتصحیح نماید . پس از پایان قسمت اول متن معلم از گروه ها می خواهد که نویسنده تعویض شود ودوبار هع همین کار تکرار میشود تا هر سه نفر هم نویسنده باشند وهم ناظر.

پس از پایان کار گروه ها نوشته های خود را تعویض می کنند ونمره می دهند.البته به بچه ها تذکر می دهیم نمرهای که کسب می کنند مربوط به همه ی گروه می باشدپس سعی کنند همکارش خوبی با هم داشته باشند .

5-املای جدولی(املای مشارکتی):

معلم روی کاغذ جدولی را با تعداد خانه های مشخص(9 یا 12 یا ...)خانه را می کشد ودر اختیار گروه ها قرار می دهد.ابتدا هر دانش آموز کتابش را باز می کند و هر کلمه ای از درس که برایش مشکل است را در خانه های جدول می نویسد . بعد کتاب هایشان را می بندند وبه صورت گروهی کلمات مشترک را در یک جدول دیگر می نویسند سپس معلم یک جدول روی تخته می کشدو از نمایندگان هر گروه می خواهدیک کلمه که به نظر آنها مشکل بوده است را درجدول بنویسند.به این ترتیب دانش آموزان هر کلمه را سه بار می بینندو یاد می گیرند .بعد معلم از آن ها می خواهد که با کلمات جمله بسازند یا داستان بگویند یا به صورت متن بنویسندو جلسه ی دیگر از روی آن دیکته گفته شود.

6-املای کامل کردنی :

معلم قسمتی از درس یا بندی از درس که می داند ارزش املایی دارد انتخاب کرده وبعضی از کلمات مهم آن را به صورت جای خالی می گذارد پس از کپی کردن در اختیار دانش آموزان می گذاردتا ابتدا انفرادی و سپس گروهی متن را کامل کنند.هم چنین می توان به جای اصل کلمات از کلمات هم خانواده –مترادف یا مخالف نیز استفاده نمودتا دامنه ی لغات بچه ها گسترش یابد.

7-املای مشاعره ای (املایی مانند مشاعره):

بهد از گروه بندی یک نفراز گروه اول جمله ای از درس را انتخاب می کندوبلند می خواند تا دیگران بنویسند . سپس گروه دوم جمله ایر را پیدا می کند که با آخرین حرف جمله ی اول شروع شودبعد یک نفر بلند می خواند تا بقیه بنویسند. به این ترتیب هر گروه جمله ای را پیدا می کند وبه دیگران می گوید تا بنویسند. در این روش معلم با به وجود آوردن رقابتی سالم بین گروه هامیزان دقت و توجه آن ها را بالا می بردو گروه ها ی برتر راتشویق می نماید .پس از پایان املا دفتر ها تصحیح می شود.

8-املای پای تخته:

معلم دانش آموزان را پای تخته می آورد تا متنی را که برایش می خواند بنویسد.بعد یک نفر دیگر را صدا می زند تا نوشته ی اول را تصحیح نماید.برای بالا بردن سرعت عمل آن هامی توان دو یا سه نفر را هم زمان پای تخته آورد تا یک متن مشترک را بنویسند و سرعت عمل آنها را سنجید.هم چنین می توان از خود بچه ها کمک گرفت تا متن را بخوانند ومعلم نحوهوی تلفظ آن ها اصلاح کند.برای تقویت حافظه یشنیداری آن ها می توان چند کلمه .در ضمن معلم نحوه ی دست گرفتن گچ یا خط تحریری دانش آموزان را نیز اصلاح می کند.

9-املای بی صدا:

روز قبل معلم باید متنی را که فردا قرار است از آن جا املا بگویدبه دانش آموزان بدهد تاآمادگی کامل داشته باشند.ابتدا معلم به طور معمولی می خواند تا دانش آموزان بنویسند بعد به مرور تن صدایش را پایین می آورد تا جایی که بی صدا متن را می گوید .دانش آموزان باید به لب هایس معلم به خوبی توجه کنندتا بتوانند بنویسند.

10-املای درون گروهی:

در هر گروه یک نفر قسمتی را می خواند تا بقیه بنویسند.بعد نفرات دیگر همین کار را رادامه می دهنددر پایان یک نفر از اعضای گروه دفتر بقیه را تصحیح می کند یا دفتر هایشان را با هم تعویض کرده وصحیح می نمایند.